عبد الحسين شهيدى صالحى
313
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
ميرزا محمد خليل تهرانى اثر ديگرى نيز دارد كه آن را غريب القرآن يا تفسير صغير خليلى ناميدهاند . اين كتاب تلخيصى است از تفسير كبير مفسر كه براى سهولت متن مطالب آن را خلاصه كرده است . هر دو تفسير از نظر صاحب الذريعة گذشته است . نسخهء اصل آن به خط مؤلف در كتابخانهء وى در نجف اشرف موجود مىباشد . منابع : الذريعة ، 17 / 17 ؛ شعراء الغرى ، 10 / 453 - 464 ؛ ماضى النجف و حاضرها ، 2 / 244 - 246 ؛ معجم رجال الفكر ، 166 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الامامية ، 223 . آيات ظهور ، اثر شيخ عليقلى دهخوار قانى ( م 1355 ق ) از خطباء مشهور آذربايجان ، اديب و شاعر شيعى . تفسير مورد بحث در يك مجلد به زبان فارسى و به شيوهء استدلالى و ادبى شامل بخشى از قرآن كريم است . مؤلف در اين اثر 110 آيه از آيات قرآن را كه در شأن ظهور حضرت حجت بن الحسن ( عج ) و رجعت ايشان نازل گرديده است گردآورى نموده سپس با بهره از روايات و احاديث خاندان عصمت و نبوت ( ع ) و ذكر اشعار خويش تفسير و تأويل كرده است . مؤلف اين كتاب را كه در 1350 ق تدوين نموده در حاشيهء قصيدهء غديريهء خود در 1351 ق به طبع رسانده است . منابع : دانشمندان آذربايجان ، 281 ؛ مستدركات الذريعة ، 26 / 18 ؛ مؤلفين كتب فارسى و عربى ، 4 / 574 ؛ نقباء البشر ، 4 / 1617 . ناسخ التفاسير ، اثر سيد محمد عصار ( 1266 - 1356 ق ) فرزند سيد محمود حسينى لواسانى مشهور به عصار ، از علما و افاضل عصر خويش ، پدر سيد كاظم عصار . اين تفسير در سه مجلد به زبان فارسى و به شيوهء روائى و استدلالى شامل تمام قرآن كريم است . مؤلف نخست آيهء شريفه را آورده سپس به ترجمهء فارسى آن پرداخته و بعد به تناسب سوره ، آيات را ياد مىكند و با بهره از